Gözden geçiren: Diş Hekimi Celal Musab Tok · Son güncelleme:
Diş röntgenlerinde kullanılan ışın miktarı çok düşüktür: tek bir küçük diş filmi yaklaşık 2 mikrosievert ışın verir; bu, doğal ortam ışınının yaklaşık 6 saatlik miktarıdır. Panoramik film yaklaşık 1,7 günlük doğal ışına denk gelir. Yine de gereksiz film çekilmez: röntgen ancak tedavi kararını değiştirecekse istenir.
Ne kadar ışın
Diş hekimliğinde kullanılan filmler, tıbbi görüntülemedeki diğer yöntemlere göre çok daha düşük dozludur ve ışın yalnızca çenenin ilgili bölgesine yönlendirilir.
Dijital sensörler, filme göre belirgin biçimde daha az ışınla görüntü üretir.
Amerikan Diş Hekimleri Birliği dergisinde yayımlanan ölçümlere göre (Ludlow ve ark., 2008) yaygın diş röntgenlerinin etkin dozu ve doğal ortam ışınındaki karşılığı şöyledir:
- Tek diş filmi ya da ısırma filmi: yaklaşık 2 mikrosievert (µSv) — doğal ışının yaklaşık 6 saati
- Dört ısırma filmi: yaklaşık 5 µSv — yaklaşık 17 saat
- Panoramik film: yaklaşık 14 µSv — yaklaşık 1,7 gün
- Tüm ağız film serisi: yaklaşık 35 µSv — yaklaşık 4,3 gün
Değerler dijital plak ya da F hızında film ve dikdörtgen ışın sınırlamasıyla ölçülmüş ortalamalardır; doğal ortam ışını yılda yaklaşık 3.000 µSv (günde yaklaşık 8 µSv) kabul edilmiştir. Diş tomografisinin (KIBT) dozu cihaza ve çekim alanına göre çok değişir.
Neden yine de gereksiz çekilmez
Radyolojide temel ilke, gerekli olan en düşük dozla yetinmektir. Doz düşük olsa da birikimlidir.
Bu yüzden röntgen rutin olarak değil, bir soruyu cevaplamak için istenir: çürük ne kadar derin, kök hangi konumda, kemik seviyesi ne durumda.
Elinizde yakın tarihli bir film varsa hekime söyleyin; tekrar çekilmesi gerekmeyebilir.
Röntgensiz karar verilemeyen durumlar
- İki diş arasındaki, gözle görünmeyen çürükler
- Kanal tedavisinin planlanması ve takibi
- Gömülü yirmilik dişin konumu ve sinire yakınlığı
- İmplant öncesi kemik yüksekliği ve genişliği
- Diş eti hastalığında kemik seviyesinin ölçülmesi
Hamilelikte ve çocukta
Hamilelikte gereksiz film çekilmez; gerekiyorsa kurşun önlük ve tiroit koruyucuyla çekilebilir.
Çocuklarda doz ayarı yaşa ve boyuta göre yapılır. Çocukta röntgen kararı da aynı ilkeyle verilir: tedaviyi değiştirmeyecekse çekilmez.
Kaynaklar
- Mallya SM, Lam EWN (ed.). White and Pharoah's Oral Radiology: Principles and Interpretation. 8. baskı. Elsevier; 2018. ISBN 978-0-323-54383-5.
- Ludlow JB, Davies-Ludlow LE, White SC. Patient risk related to common dental radiographic examinations: the impact of 2007 International Commission on Radiological Protection recommendations regarding dose calculation. Journal of the American Dental Association 139(9):1237–1243, 2008. doi.org/10.14219/jada.archive.2008.0339
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetinizin sebebi ancak ağız içi muayene ve gerektiğinde röntgenle belirlenir.